Kanlıkavak Mahallesi Tarihi

İnceleme yapılan yer Kanlıkavak (Önceden Kasaba) Mahallesi

Sayın Ziyaretçi; Bu sayfa wikipedia sisteminde bulunan mahallemiz hakkındaki asılsız ve insafsız tanıtım yazısına karşı Öğretmen Cuma ARMUT tarafından (2023 yılı baz alınarak) yaklaşık 13-14 yıl önce hazırlanmış ancak wikipedia tarafından kabul görmemiştir.

Kanlıkavak hakkındaki güncele en yakın bilgiler aşağıdadır. Sürekli güncellenmeye açıktır.

İli: Kahramanmaraş

İlçesi: Göksun

KASABANIN TARİHÇESİ Kasabayı kuran halk ilk olarak Erzurum’un Horasan ilçesinden gelip buraya yerleşen 6 (altı) aileden oluşan Mınılar (bugün kürnükler) denen sülaledir. Mahallemiz yaklaşık 250-300 yıl önce kurulmuştur. İlk gelen insanlar kalkma (garkma) denilen yere yerleşmişlerdir. Bu bölge dağın eteğinde kuytu bir yerdir Halkın bu bölgeyi yerleşim yeri olarak seçmesinin sebebi o zamanki Ermeni ve eşkıya saldırılarından korunmaya müsait olması dağlara yakın olması hayvancılığa elverişli olması buraların aşağılardaki açık alanlara nazaran daha sıcak olması gibi sebeplerdir. Buraya yerleşen ilk yerleşen halk bir süre kıl çadırlarda yaşamış daha sonraları yerleşik hayata geçmişlerdir. İlk evler topraktan yapılmıştır.

KASABANIN ADI

Kasabanın (o zamanlar köy-şimdi mahalle) adı hakkında çeşitli söylentiler vardır. Bunlardan en kuvvetli ve mantıklı olanı şöyledir. Yavuz Sultan Selimin Bağdat seferi sırasında kasabanın yakınında bulunan çatalkavak isimli mevkide kavaklıklar içinde Sultan Yavuz Sultan Selim Han’ın askerleri ile Ermeniler arasında şiddetli bir çatışma olur. Kavaklıklar kana bulanır. Bu sebepten dolayı buraya Kanlıkavak denilmektedir. Ali Rıza YALKIN (YALMAN)’ın Cenupta Türkmen Boyları (oymakları) isimli kitabında yazar bu bölgeden geçerken Gökçegöz denilen yerde bir yörük çadırına uğrar çadırın beyine sorar. Beyin Köroğlunun meşhur Kanlıkavak yurduna gittiğini söylerler (1931de gezmiş)

KASABANIN COĞRAYASI

Kasabamız Akdeniz İçanadolu ve Doğuanadolu bölgelerinin birleştiği yerdedir. İklim dönüş bölgesindedir. Kasabanın çevresi dağlarla çevrilidir. Bu durum hayatı olumsuz yönde etkilememektedir. Dağların kasabaya bakan yamaçlarında eskiden çok orman olmasına karşın zamanla kesilip yakılarak azaltılmıştır.

Kasaba çevresindeki dağlar Toros sıra dağları içinde yer almaktadır. Bu dağların bölgedeki isimleri şöyledir. Güneyde Zorkun Çam İçi Hacıyuzu Kısık kuzeyde ise Şivilgi Yellibel Kalkma (Garma) Keçebaş Eğrilidere olarak sayılmaktadır Buralar aynı zamanda kasabanın yaylalarıdır. Halk yazları arazi ekili olduğundan küçükbaş hayvanlarını otlatmak için dağlara (yaylaya) çıkarlar. Kasaba geçiş iklimine sahiptir. Eskiden kışlar daha soğuk ve kar yağışlı olduğu için 7-8 ay kış hüküm sürerdi. Son yıllarda küresel ısınmanın etkisiyle iklim değişti. Kış süresi ve kar yağışı büyük ölçüde azaldı. Yağmurlar azaldı. Kaynak suları kurumaya başladı. Kasabada (mahallede) yetiştirilen endüstri bitkileri şeker pancarı buğday arpa fasulye ayçiçeği ve nohut olarak sıralanabilir. Dağlık kesimlerde ve yaylalarda çok çeşitli bitki örtüsü vardır. Genel olarak kara çimen kenger kekik deve dikeni meşe çam gibi bitkiler bunların başında gelir.

Kasabanın yeterli akarsuyu yoktur. Araziler sınırlı kaynak suları ile sulanmaktadır. Bu kaynakların başlıcaları Gökçegöz Çukurpınar Bahçepınar ve Yarıcak’tır. Bunlar önceleri içme suyu olarak ta kullanılmaktaydı. Günümüzde ise içme suyu sağlıklı kaynaklardan şebeke ile tüm kasabaya(mahalleye) dağıtılmaktadır.

KASABAYA KOMŞU YERLEŞİM BİRİMLERİ 

Kasabanın çevresinde bulunan yerleşim birimleri şunlardır: Kuzeyde Çamdere Kömürköy Kavşut doğusunda Yeniyapan Karaömer Düğünyudu Güneyde Hacıömer Temurağa Batıda ise Yağmurlu köyü (mahallesi) bulunmaktadır.

İKLİM VE BİTKİ ÖRTÜSÜ

Kasabada geçiş iklimi hüküm sürmektedir. Yıllara göre değişiklik göstermekle birlikte yazları sıcak ve kurak (4-5ay) kışlar soğuk ve kar yağışlı baharları ise birer ay kısa süreli yağmurlu geçmektedir. Yaz ve kış sıcaklık farkları oldukça fazladır -4 ile +30 arasında değişir Kasaba çevresindeki dağlarda çam meşe ardıç sedir (göknar) seyrekte olsa vardır. Bu ağaçlıklar arasında çalılıklar baharda yeşeren çayırlar ve bozkır vardır. Sulanabilen arazide ticari olarak kavak ağacı yetiştirilmektedir. Ayrıca bahçelerde ceviz elma erik dut söğüt ağaçlarına da rastlanmaktadır. Dağ eteklerinde güney yamaçlarında üzüm bağları da vardır.

ULAŞIM

Kasabanın ulaşımı 1990 yılına kadar stabilize yoldan yapılabiliyordu. 1990 yılında Afşin – Elbistan – Göksun yolunun açılmasıyla hem ulaşım kolaylaştı hem de kasabanın çehresi değişti.

Kasabadan (mahalleden) Türkiyenin her yeri ile ulaşım imkanı oldu. Kasaba hızla gelişmeye başladı. Mahalle mutat taşıtlarının dışında mahalle halkına ait özel araçların sayısının da artmasıyla ulaşım sorunu kalmamıştır.

AYDINLANMA VE SU

Kasaba 1982 yılına kadar gaz lambası lüks gibi araçlarla aydınlatılıyordu. Kasabaya 1982 den sonra elektrik geldi. Bugün evler, ana caddeler ve sokaklar aydınlatılmaktadır. Kasaba halkı içme suyunu 1997 yılına kadar ortak kullanım kaynak sularından sağlıyordu. 1996 yılında içme suyu projesi uygulamaya konuldu 1997 yılından itibaren evlerde şebeke suyu kullanılmaya başladı. Yazları içme suyunu sulamada da kullandıkları için zaman zaman tamamen veya bölgesel kesilebilmektedir.

KONUT DURUMU

Son nüfus sayımına göre (2000) kasabada 619 ev bulunmaktadır Evler genellikle iki katlıdır Alt kat 1-15m taş sonrası toprak (kerpiç) ile yapılmaktadır. Üstüne (mertek hizan) ağaçlar ve tahtalar sıralanır, sonra bunların üzerine de çamur halindeki toprak atılarak kapatılır. Evin ikinci katı da aynı şekilde yapılır Birinci kat genellikle ahır olarak veya depo olarak kullanılır. İkinci katta dört oda bulunur Bu odalar birkaç yıl öncesine kadar mutfak banyo ve tuvalet düşünülmeden yapılmıştır. Günümüze yeni yapılar planlı betondan ve üç dört katlı olarak yapılmaktadır Toprak ve beton yapıların çatıları çinko sac ile kapatılmaktadır

AİLE YAPISI

Kasabada şu anda her evlilikte resmi nikah yapılmaktadır. Tek eşlilik esas olmakla birlikte iki evlilik yapanlar da vardır. Genellikle aileler beşten fazla çocuk yapmakta iken bu oran zamanla düşmüştür. Bu konuda gençler daha bilinçli davranmaktadırlar Kız – erkek çocuklar arasındaki ayırım geçmiş yıllara oranla çok daha azdır. Boşanma olaylarına az rastlanmaktadır.

SOSYAL YAŞAM

Kasabada kadınlar yerel giysiler (fistan kazak şeş pijama könçek) giyerler. Erkekler daha medeni giysiler (pantolon ceket gömlek) giyerler. Yaşlılar ise şapka veya terlik (börk) hacı terliği giyerler. Genç kızlar ve erkekler modern giyim tarzını benimsemişlerdir. İnsanlar görünüm olarak Türkiye normlarındadır. Kasaba düğünleri genellikle cumartesi başlar öğle ve gece kınası cumartesi yapılırken son yıllarda bu süre 2 saate kadar indirilerek tek gün içinde yapılmaktadır.

Önceki düğünlerde; Pazar günü öğleye doğru gelin alınır. Öğle namazından çıkan ve düğüne katılan tüm insanlara yemek verilmesiyle düğün son bulurdu. Düğünlerde üç ayak serçe ağır halay cicciri Maraş halayı ve diğer yörelerimize ait oyunlar da oynanmaktadır. Kasabada okullaşma ile birlikte sportif faaliyetler de gelişmektedir. İlçe (Göksun) bazında yapılan turnuvalara kanlıkvak’tan da katılım sağlanmaktadır. Kasabamıza 1960 yılında sağlık ocağı açılmıştır. Daha önceleri düzenli olarak 1 doktor 1 hemşire 1 sağlık memuru ve 1 hizmetli bulunmaktayken, son yıllarda bu sayı azalmıştır.

Kasabada önceki yıllarda Market, Bakkal, Erkek Kuaförü, manifatura, kebapçı, elektrikçi, ayakkabı tamircisi kahvehane – çay ocağı, kalaycı gibi meslek-zanaat işletmeleri varken zamanla bu işletmeler birer ikişer azalmıştır.

Kasabamızda bir çocuk parkı ve beş adet cami bulunmaktadır. Camilerden üç tanesi topraktan (eski yapı) iki tanesi ise taş ve beton yapıda iken. ( 2023 Şubat depremi ile bu camiler ağır hasar almışlardır.) Kasabada iki marangoz atölyesi iki mobilya atölyesi ve iki kaynakçı atölyesi ile iki modern un değirmeni varken yine bu işletmelerin de zaman zaman sayılarında değişiklik olmaktadır.

EĞİTİM ÖĞRETİM DURUMU

Kasabaya ilk okul 1935 yılında yapılmış ve okula kasabanın adı verilmiştir. O yıllarda kanlıkavak ilkokulunun iki dersliği varken zamanla bu okul yetersiz hale gelmiş ve 1956 yılında iki derslik daha eklenmiştir. 1989 yılında Kanlıkavak Ortaokulu açılmıştır. 1996 -1997 Çok Programlı Lise açılmıştır. Sekiz yıllık eğitime geçildikten sonra Kanlıkavak İlkokulunun adı Kanlıkavak Cumhuriyet İlköğretim Okulu Kanlıkavak Ortaokulunun adı Kanlıkavak İlköğretim Okulu Çok Programlı Lisenin adı Musa Ayar Çok Programlı Lisesi şeklinde isimlendirilmiştir. Okullarımızda kız -erkek ayırımı yoktur Hatta bir çok sınıflarımızda kız öğrenci sayısı daha fazladır Okulumuz öğrenci başarısında ilçe genelinde ilk dörde girebilmektedir Öğrencilerimiz girdikleri sınavlarda önemli dereceler almışlardır Kasabada okur – yazar düzeyi ilköğretimde %100e yakın ortaöğretimde %70 yüksek öğretimde ise %4 – 5 gibidir (Bu bilgilerin kaynağı okul kayıtlarıdır. Kanlıkavak Kasabamızda her branş ve meslekten yetişmiş insan vardır.

NÜFUSU

2000 yılı nüfus sayımına göre kasabanın nüfusu 4700 kişi olarak belirlenmiştir. Ancak bu nüfusun yarısı kasabada sürekli ikamet etmektedir. Nüfusumuz gençtir Yaşlı nüfus çok azdır.

YAKACAK VE ISINMA

Kasabada evlerin tamamına yakını ısınma ve yemek pişirmede odun kullanmakta iken son yıllarda kömür ile ısınma artmıştır. Elektrikli aletlerle ısınma yok denecek kadar azdır. Göksun İlçesine gelen doğalgaz’ın Kanlıkavak Mahallesine gelmeside beklenmektedir.

YÖNETİM VE İLETİŞİM

Kanlıkavak 1987 yılına kadar köy statüsünde bir muhtarlık ile idare ediliyordu. 1987 yılında belde oldu Bu tarihten sonra üç mahalleye ayrıldı. 2012 yılına kadar Kasaba belediyeciliği ile yönetilen Mahallemiz 2012 yılında 6360 sayılı kanunun Resmi Gazetede yayınlanması ile Kahramanmaraş Büyükşehir olması sebebiyle Göksun İlçesine bağlı mahalle statüsü kazınmıştır. ve yeniden 1 mahalle muhtarı ile yönetilmeye başlanmıştır.

BESLENME

Kasaba halkının geçimi tarım ve hayvancılığa dayandığı için beslenmede genel olarak tarım ürünleri ve hayvansal ürünlerdir Fasulye nohut un bulgur pekmez patates gibi tarımsal gıdalar ile süt yoğurt peynir çökelek yumurta gibi hayvansal gıdalar tüketilmektedir. Kasabada yetişen elma, erik, ceviz, armut gibi meyveler ile sebzeler beslenmede önemli yer tutar Yemekler yer sofrasında aile bireylerinin tümünün katılımı ile yenir. Yöresel yemek pakla köftesidir (fasulye köftesi barbunya ve bulgurla yapılır) turşu ayran ve salata ile yenir Bu yemek sadece Kanlıkavakta yapılır ve yenir. Yine bölgede özellikle kış aylarına yakın çaman (çemen) mutlaka her evde yapılır. Tirşik çobası her bahar mutlaka yapılarak tadılır. ayrıca kış hazırlıkları arasında pekmezin yanında Kahramanmaraş Tarhanası da hemen hemen her evde yapılarak tüketilir.

EKONOMİK DURUM

Kasabanın geliri genel olarak tarım ve hayvancılıktır Nüfusun araziye göre çok kalabalık olması özellikle gençleri büyük kentlere göçe zorlamış ve zorlamaktadır. Başta Kayseri olmak üzere Kahramanmaraş Malatya Gaziantep İstanbul gibi illere işçi göç yaşanmaktadır. Tarımda makineleşme ve gübre kullanımı yaygınlaşmış olmasına rağmen arazilerin verimsiz olması ve yetersiz sulama yeterli ürün elde etmeyi zorlaştırmaktadır. Az miktardaki ürünler aracılara satılmaktadır Halk yeni geçim kaynakları arayışı içindedir Buna yönelik olarak elma bahçesi yetiştiriciliği çilek yetiştiriciliği arıcılık gibi değişik yollara başvurmaktadır. Kasabada büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştirilmektedir. Bunlardan elde edilen süt satılmamakta peynir yağ çökelek yapılarak ilçe pazarında az da olsa satılmaktadır.

GELENEK VE GÖRENEKLER

Evlilikler genellikle görücü usulü ile olmaktadır. Söz kesme ve nişan törenleri iki aile arasında yapılır. Düğünden önce (şerbet) nişan töreni yapılır. Bazen düğünle birlikte yapılır. Çeyiz iki ailenin anlaşması ile tamamlanır. Davul zurna eşliğinde ve son yıllarda orkestra ile düğün yapılır. Büyük – küçük ilişkileri eski saygınlığında olmasa da hala vardır Kasabada şu anda 27 sülale (kabile) bulunmaktadır Bu yüzden her fikirde ve türde insan vardır.

ÖZET OLARAK Mahallemiz yaklaşık 3000km¬ kare alana sahip ortalama 1600 nüfusa sahip geçimi tarım ve hayvancılıktan sağlayan yeşil temiz ve sakin bir yerdir.

KAYNAKLAR 1- (Rahmetli) Mulla KIRAÇ Çinik Yusuf KIRAÇ Hacı Kara DURDU Arif KIRAÇ ve adını sayamadığım yaşlılar aile büyükleri 2- Kanlıkavak belediyesi 3- Cenupta Türkmen Boyları (Ali Rıza YALMAN) 4- Kanlıkavak Cumhuriyet İlköğretim Okulu kütük defteri 5- Sağlık Ocağı evrakları 6- Kendi gözlemlerim

Hazırlayan: Sınıf Öğretmeni Cuma ARMUT – Katkı sağlayan/Düzeltme yapan. İsa DUZ